10. ibilbidea. Arrola. Burdin Arora bidaia
Luzeera: 16,7 km
Gehienezko malda: 560 m
Zailtasuna: Ertaina
Gastiburuko mendilerroan Burdin Aroko aztarnategi nagusienetako bat dago. Bertan daude Arrolako Oppiduma eta Gastiburuko Santutegia. Txango honetan horiek ezagutzeko aukera izango dugu, Gernikatik abiatu eta Arrolako tontorrera igotzen den ibilbide eder honi esker.
Udaletxe aurretik abiatu eta itsasadarrerantz joko dugu. Errenteriako zubia zeharkatu eta ezkerretarantz egingo dugu, errekaren eskumatik, Barrutia auzoraino. Arratzuko auzo honetan dago Barrutiako dorretxea, Elorriaga eta Belendiz aldera jarraitzen duen auzo bidearen albo batera. Baserri, ortu eta landa artetik joango gara, landazabalaren paisaiaz gozatuz, harik eta San Lorentzo ermitara heldu arte. Baso pistei jarraituz egingo dugu aurrera, pinu artetik, Basobarriko bidegurutzera heldu arte. Omako baso margotura jaisten den ibilbidea albo batera utzi eta mendian gora jarraituko dugu, eskumako pinuditik. Zearretagoikoa baserri ondotik pasatu ostean Nabarnizko errepidera helduko gara. Hau zeharkatu eta aldapan gora egingo dugu, harik eta Arrola mendira heldu arte. Gailurrak ikuspegi ederra du.
Mendigain guztia hartzen zuen gotortutako herrixkak. Tontorretik ezkerraldera jarraitu besterik ez dugu Oppiduma zeharkatu eta harresiak izan zituen ate nagusienetako bi ezagutzeko. Azken honen alboan ikus ditzakegu etxebizitzen aztarnak ere.
Ipar-mendebaldeko atetik irten eta ezkerretarantz joko dugu, pinu artetik Arratzu aldera jaisten den pista hartzeko. Bidean Gastiburuko santutegiaren aztarnategi albotik pasatuko gara lehenik eta gero Larruzetabekoa baserri albotik.
Pista Loiola-Arratzura heltzen da, txangoaren amaiera puntura. Bertako iturrian edota herriko tabernan egarria asetzeko tartea izango dugu. Aukera baduzu bisita ezazu Arrolagunea.
ARROLAGUNEA
Arratzuko eskola zaharrean kokaturik dago Arrolagunea, Arrolako Oppidumaren interpretazio zentroa. Bertan herrixka bitxi honen testuinguru historiko eta kulturala ezagutzeko aukera izango dugu.
Aurretik deitu: 94 465 16 57
Bazterrak
Arrolako Oppidum-a
Arratzu, Mendata eta Nabarniz udalerriek bat egiten dute Arrolako mendigunean. Muga hauen azpian gorderik dago Arrolako Oppiduma, Bizkaiko Burdin Aroko herrixka indigena garrantzitsuena. K.a. IV. mendean eraiki zuten gotorlekua Gastiburuko mendilerroan. Hamasei Ha-tan hedatzen da, Arrolako tontorraren albo batera eta bestera eta harresi sendo batez inguraturik egon zen. Badirudi harresi zahar honek hiru ate izan zituela, komunikazio bide nagusienei loturik. Horien artean Ipar-mendebaldekoa da ikusgarriena, erasotzaileei aurre egiteko egitura konplexua baitu. Beste gotorlekuetan ez bezala, herrixka barruko etxeek oin angeluzuzenak dituzte. Barruan erroten eta burdin lantegien aztarnak ere aurkitu dituzte.
Kortabasoak
Zerutik begiratzen badugu paisaiaren ikuspegia erabat aldatzen da. Zer dira zirkulu itxurako formazio bitxi horiek? Kortabasoak (kortak, gortak, olak, saroiak, sarobeak) dira eta Gastiburuko mendilerroan hainbat daude. Kortabasoen idatzizko aipamen zaharrena XII. mendekoa bada ere, egitura bitxi hauen jatorria askoz zaharragoa ei da. Batzuetan paisaian ezkutatzen badira ere toponimoek adieraziko digute bertan badirela. Bi neurritakoak ziren, handiak edo negukoak, haranen behealdean kokatutakoak eta txikiak edo udakoak, mendialdeko larre oparoetakoak. Horrela abere taldeak aldian-aldian batetik bestera eramaten zituzten. Kortabasoaren erdian harrizko mugarri bat egoten zen, haustarria, eta mugetan bazter mugarriak, Batzuetan haustarrian irudikatutako lerroek adierazten zuten bazter mugarrien kokapena.